Bất cập đang gây tranh cãi: nợ thuế rất nhỏ vẫn có thể bị cấm xuất cảnh
Trong tháng 5 và 6/2026, hàng loạt báo chí đã phản ánh tình trạng nhiều cá nhân bị tạm hoãn xuất cảnh chỉ vì còn nợ một khoản thuế rất nhỏ — có trường hợp chỉ khoảng 1 triệu đồng. Phần lớn các trường hợp này rơi vào nhóm cá nhân hoặc doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh đã đăng ký mà không thông báo với cơ quan thuế — và đây chính là điểm bất thường của quy định hiện hành: nhóm này không có ngưỡng số tiền nợ tối thiểu để áp dụng lệnh cấm.
Trước phản ứng này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã chỉ đạo Bộ Tài chính rà soát và sửa đổi quy định tại nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế, theo hướng tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế tuân thủ pháp luật. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Ngân hàng Nhà nước cũng được giao phối hợp nghiên cứu giải pháp.
Đây là chỉ đạo nghiên cứu sửa đổi — chưa phải quy định mới đã có hiệu lực. Cho đến khi nghị định sửa đổi được ban hành chính thức, các ngưỡng và quy tắc hiện hành tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP vẫn được áp dụng đầy đủ. Nhiều cá nhân, doanh nghiệp vẫn tiếp tục bị xử lý theo quy định cũ trong giai đoạn chờ đợi này.
Ngưỡng nợ thuế bị cấm xuất cảnh hiện hành — vẫn áp dụng đến khi có thay đổi
| Đối tượng | Ngưỡng nợ thuế | Thời gian quá hạn |
|---|---|---|
| Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh bị cưỡng chế thuế | ≥ 50 triệu đồng | Quá 120 ngày |
| Người đại diện pháp luật doanh nghiệp, HTX bị cưỡng chế thuế | ≥ 500 triệu đồng | Quá 120 ngày |
| Cá nhân/đại diện DN, HTX không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký | Không quy định mức tối thiểu | Theo thông báo của cơ quan thuế |
| Người Việt Nam định cư nước ngoài / người nước ngoài trước khi xuất cảnh | Còn nợ thuế chưa hoàn thành | Trước khi xuất cảnh |
Dòng được tô đậm chính là nhóm đang gây tranh cãi — không có ngưỡng tối thiểu, nên chỉ cần còn nợ thuế (dù rất nhỏ) và bị xác định bỏ địa chỉ kinh doanh là đủ căn cứ áp dụng lệnh cấm.
Vì sao chỉ chờ luật sửa là chưa đủ với doanh nghiệp nợ kéo dài
Dù quy định mới có thể nâng ngưỡng tối thiểu hoặc làm rõ hơn cách áp dụng với nhóm bỏ địa chỉ kinh doanh, điều đó không giải quyết được vấn đề gốc với một nhóm đối tượng rất lớn: doanh nghiệp đã ngừng hoạt động thực tế nhiều năm, không còn tài sản, nhưng vẫn còn nợ thuế trên hệ thống và chưa từng làm thủ tục giải thể hoặc phá sản hợp pháp.
Với nhóm này, kể cả khi ngưỡng nợ được nâng lên, khoản nợ tích lũy qua nhiều năm — gồm cả tiền phạt chậm nộp 0,03%/ngày — thường đã vượt xa bất kỳ ngưỡng mới nào. Sửa ngưỡng chỉ giúp những người nợ rất nhỏ, mới phát sinh. Nó không giúp người đại diện pháp luật của một doanh nghiệp đã "chết" trên thực tế nhưng "sống" trên hồ sơ thuế thoát khỏi lệnh cấm xuất cảnh kéo dài vô thời hạn.
Nếu doanh nghiệp của bạn đã ngừng hoạt động, không còn tài sản, và nợ thuế đã tích lũy nhiều năm — việc chờ quy định mới có giúp bạn xuất cảnh được không? Trong hầu hết trường hợp là không, vì khoản nợ đã vượt ngưỡng từ lâu. Cách duy nhất để chấm dứt dứt điểm là xử lý chính khoản nợ đó — và phá sản là cơ chế pháp lý duy nhất cho phép xóa sạch nợ thuế khi không còn tài sản.
Phá sản — giải pháp xóa nợ thuế triệt để theo Luật Quản lý thuế 2025
Trong khi cơ chế tạm hoãn xuất cảnh đang được tranh luận sửa đổi, cơ chế xóa nợ thuế qua phá sản đã được quy định rõ ràng, ổn định và không phụ thuộc vào việc ngưỡng cấm xuất cảnh thay đổi ra sao.
Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị Tòa án tuyên bố phá sản và đã thực hiện thanh toán các khoản nợ theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản mà không còn tài sản sẽ được xóa toàn bộ tiền thuế nợ. → Đây là một trong các trường hợp xóa nợ thuế chính thức quy định tại Điều 21 Luật Quản lý thuế 2025
Khi khoản nợ thuế được xóa theo quyết định chính thức của cơ quan thuế, không còn căn cứ pháp lý để duy trì lệnh tạm hoãn xuất cảnh liên quan đến khoản nợ đó. Đây là sự khác biệt căn bản so với việc chỉ chờ ngưỡng nợ được nâng lên — phá sản giải quyết dứt điểm nguồn gốc của vấn đề, không phải chỉ điều chỉnh ranh giới áp dụng.
Lợi ích tức thì: khoanh nợ ngay khi Tòa thụ lý đơn
Một lợi ích quan trọng khác ít người biết: ngay khi Tòa án thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản hoặc phục hồi, tiền thuế nợ được khoanh lại — tiền phạt chậm nộp dừng cộng dồn. Điều này có nghĩa là chỉ cần bắt đầu thủ tục, gánh nặng nợ đã ngừng phình to, tạo điều kiện để xử lý phần còn lại một cách có kiểm soát.
So sánh 4 hướng xử lý khi đang bị hoặc có nguy cơ bị cấm xuất cảnh vì nợ thuế
Quy trình dùng phá sản để xử lý nợ thuế và gỡ lệnh cấm xuất cảnh
Đánh giá tình trạng và xác minh lệnh cấm
Kiểm tra trên eTax Mobile hoặc liên hệ Chi cục Thuế để xác nhận chính xác số nợ, tình trạng lệnh tạm hoãn và cơ quan đang xử lý.
Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản tại Tòa án
Chuẩn bị hồ sơ: báo cáo tài chính, danh sách chủ nợ, bảng kê tài sản. Nộp tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền nơi doanh nghiệp đặt trụ sở.
Tòa thụ lý → gửi thông báo cho cơ quan thuế để khoanh nợ
Ngay khi có thông báo thụ lý, gửi đến cơ quan thuế để được khoanh nợ — dừng tiền phạt chậm nộp cộng dồn ngay lập tức.
Quản tài viên thanh lý tài sản theo thứ tự ưu tiên
Quản tài viên lập danh sách chủ nợ, tổ chức hội nghị chủ nợ, thanh lý tài sản còn lại theo đúng quy định pháp luật.
Tòa tuyên bố phá sản → nộp hồ sơ đề nghị xóa nợ thuế
Sau quyết định tuyên bố phá sản và xác nhận không còn tài sản, nộp hồ sơ đề nghị xóa nợ thuế theo Điều 21 Luật Quản lý thuế 2025.
Cơ quan thuế ban hành quyết định xóa nợ → lệnh cấm chấm dứt
Khi quyết định xóa nợ được ban hành, không còn căn cứ pháp lý duy trì lệnh tạm hoãn xuất cảnh liên quan đến khoản nợ đó.
